Энергия тиімділігі жоғары, тығыздығы жоғары сөрелері бар ірі ДӨО салу тиімдірек.
Қазақстандағы ДӨО қызметтері нарығы бойынша статистикалық деректер
Деректерді өңдеу орталықтарын салу саласына бірқатар қарама-қайшылық тән. Солардың кейбірін келтірейін:
ДӨО бизнесіне кіру шегі жоғары. Күрделі шығындар бір серверлік сөреге шаққанда ондаған мың долларды құрауы мүмкін. Сонымен бірге бұл бизнеске сұраныс жоғары, ұсыныс тапшылығы және инвестициялардың тұрақты өсуі тән. Басқаша айтқанда, бұл бизнеске кіру оңай емес. Алайда қаражатты жеткілікті көлемде салуға дайын инвестор табылса, жобаны дұрыс әрі уақтылы іске асырған жағдайда бизнестен түсетін пайда қамтамасыз етіледі;
Жоғары сұраныс мынадай статистикалық дерекпен расталады: сәйкес IKS Media, Қазақстандағы коммерциялық ДӨО қызметтерінен түсетін кіріс 2021 жылы 2019 жылмен салыстырғанда 36%-ға өсті. Бұл ретте олардың қызметтерінен түсетін кірістер ІТ-қызметтерден алынатын жиынтық кірістің 3,5%-ынан аспайды. Яғни ІТ-ның басқа салаларымен салыстырғанда коммерциялық ДӨО бизнесі табыстылығының жоғары еместігіне байланысты инвестициялық тұрғыдан тартымды көрінбейді. Алайда коммерциялық ДӨО-дан түсетін пайда тұрақты: ДӨО-ны пайдалану мерзімі орта есеппен он және одан да көп жылға жетуі мүмкін;
ДӨО құрылысы нарығына инвестициялардың өсіп келе жатқанын бұлтты көрсетілетін қызметтер нарығы көлемінің ұлғаюы дәлелдейді. Теңгемен есептегенде, жыл сайынғы орташа өсім 38%-ды құрайды. Бұл жерде біз "серпінді әсерсіз динамикалық өсімді" байқап отырмыз. Әзірге Қазақстанда ДӨО құрылысының негізгі инвесторы мемлекет болып қала береді, алайда ойын ережелері біртіндеп өзгеріп келеді және қаржы институттары жеке инвесторларға арналған түрлі құралдарды (қорлар, облигациялар, хеджирлеу және тағы басқалар) әзірлеуде;
Тағы бір қызықты жайт: Қазақстанның бұлтты нарығының құрылымында басымдық IaaS (70%-дан астам), ал Ресейде басым бөлігін SaaS. Мұндай үрдістің түсіндірмесі айқын — Қазақстан технологиялық даму деңгейі бойынша солтүстік көршісінен артта қалып отыр.
Дереккөз: IKS Media
Қайшылықтар мұнымен бітпейді. Осындай қомақты инвестициялар салынатынын ескерсек, ДӨО салу туралы шешім жан-жақты ойластырылуы тиіс сияқты. Дата-орталықтарды салу жобаларында тапсырыс берушілермен өзара іс-қимыл жасаудағы жеке тәжірибемізді талдай отырып, мынадай қорытындыға келдік:
Болашақ ДӨО иелерінің басым көпшілігі бір қателікті қайта-қайта жасайды.
Бұл мақалада біз жиі кездесетін жаңсақ пікірлерді жинақтап, олардың әрқайсысына негіздеме беруге тырыстық.
Бизнестің кез келген түрі болуы мүмкін, алайда бір ғана қарапайым шарт қатаң сақталуы тиіс — ол табысты болуы керек. Мұндағы қайшылық мынада: болашақ ДӨО иелерінің басым көпшілігі пайданы ДӨО-ны пайдаланудың бүкіл алдағы кезеңінде тұрақты деңгейде сақталатын, өздігінен түсінікті нәрсе ретінде қабылдайды. Өсіп келе жатқан бәсекелестікті ескермеуге болатын болса, мұндай ойлау тәсілін белгілі бір дәрежеде түсінуге болар еді. Дамыған елдердің тәжірибесі қатаң бәсекелестік күреске түптеп келгенде мемлекеттік компаниялардың да қатысуына тура келетінін анық көрсетеді. Қорытынды: болашақ дата-орталықтардың иелері коммерциялық ДӨО қызметтерінің өзіндік құнын төмендету мәселесін оларды жоспарлау кезеңінің өзінде ойластыруы керек.
Сонымен, егер сіз болашақ бұлтты провайдер болсаңыз және ДӨО салуды жоспарласаңыз, төмендегі өлшемдерді басшылыққа алғаныңыз жөн.
Жоғары тығыздықты серверлік шкафтарды пайдаланған тиімді
ИТ-серверлік шкафтарындағы қуат тығыздығы инженерлік инфрақұрылымды таңдауға, мысалы, жоспарлауға, салқындату архитектурасына немесе электрмен жабдықтауды бөлуге едәуір ықпал етеді. Егер операторлар тығыздықты айтарлықтай төмен бағаласа, нысанда ең жаңа ИТ-жүйелерді орналастыру кезінде проблемалар туындауы немесе машина залын толтырып үлгермей жатып электр энергиясы таусылуы мүмкін.
Тығыздық PUE коэффициентінің мәніне тікелей әсер етеді: нысанның құрылымы қаншалықты тиімді болса, оның қуат тығыздығының модальды орташа мәні де соғұрлым жоғары болуы ықтимал. Мұның себебі — ірі деректерді өңдеу орталықтары, әдетте, жаңарақ әрі тиімділік тұрғысынан жақсырақ оңтайландырылған
Дереккөз: Uptime Institute intelligence report 51
Жылдық PUE көрсеткіші 1,6-дан жоғары деректерді өңдеу орталықтарында қуат тығыздығы салыстырмалы түрде төмен — 5кВт және одан аз серверлік шкафтар басым. PUE көрсеткіші 1,3-тен 1,6-ға дейінгі ДӨО-ларда қуаты 5-тен 10кВт-қа дейінгі шкафтар басым. Ал осы топтағы PUE көрсеткіші төмен нысандардың шамамен әрбір алтыншысы стандартты тәжірибе ретінде қуаты 10кВт және одан жоғары шкафтарды пайдаланады.
Ақауға төзімді ДӨО салған тиімді
Соңғы жылдары ИТ-индустриясында мынадай пікір қалыптасты: бұлтты есептеулер (жекеменшік немесе жария) ИТ-индустрияны түбегейлі өзгертеді, соның нәтижесінде есептеу қуаттары жоғары икемділікке ие болып, ақаулы алаңнан жұмыс істеп тұрған алаңға автоматты түрде қайта бағыттала алады. Осы себепті жекелеген ДӨО инфрақұрылымы бұрынғыдай төзімді болуы міндетті емес.
Алайда бұған қарама-қарсы пікір де бар: бүгінде деректерді өңдеу орталықтарында барған сайын маңызды есептеулер орындалады, ал бұл жұмысты басқаратын бағдарламалық жасақтама әрдайым ашық бола бермейді, құрылымы өте күрделі әрі конфигурация қателеріне бейім болуы мүмкін. Бұдан бөлек, ірі компоненттердің кез келген істен шығуы каскадты әсер туғызып, апаттан кейін қалпына келтіруді өте қиын әрі қымбат етуі ықтимал. Сондықтан инфрақұрылымның ақауға төзімділігі жоғары болғаны маңызды.
Соңғы дәйек басым түседі. Жеткізушілер мен жобалаушылар резервтеу деңгейі 2N болатын деректерді өңдеу орталықтарының саны аздап кеміп жатқанын байқағанымен, соңғы үш жылда резервтеудің N+1-ден N+2-ге ауысуының тұрақты үрдісі де байқалады. Оның үстіне, бұл тек электрмен жабдықтау жүйелеріне ғана емес, салқындату жүйелеріне де қатысты.
Uptime Institute серверлік шкафтардың тығыздығы мен PUE коэффициентінің мәні арасындағы байланыстан бөлек, электрмен жабдықтау тығыздығы, деректерді өңдеу орталығының көлемі мен тиімділігі арасындағы байланысты да анықтады.
Максималды ИТ-жүктемесі 3-тен астам МВт (мегаватт) болатын нысандарда шағын нысандармен салыстырғанда қуаты жоғарырақ — 5-тен 10кВт-қа дейінгі серверлік шкафтарға қарай ығысу байқалады. Қуаты 5-тен астам МВт болатын деректерді өңдеу орталықтарында шкафтарды орналастыру тығыздығы, әдетте, бұдан да жоғары.
Тағы бір өзгеріс қуаты 30-дан астам МВт болатын ең ірі нысандарда байқалады: қуаты 10-20кВт аралығындағы шкафтар қуаты 5кВт-тан аз шкафтарға қарағанда әлдеқайда жиі кездеседі. Мұның ықтимал түсіндірмесі мынада: мұндай ауқымдағы нысандарға, әдетте, бұлтты және интернет-компаниялар қызмет көрсетеді (олардың өз алаңы немесе жалға алынған ДӨО болуы мүмкін), ал бұл компаниялар, әдетте, өнімділігі жоғары ИТ-жабдықтармен толық жабдықталған шкафтарды таңдағанды жөн көреді.
Биыл қазан айында өткен онлайн-конференцияда "ДӨО — Жібек жолы" бірнеше қызықты талдамалық қорытынды жарияланды.
Солардың бірі мынадай:
ДӨО неғұрлым шағын болса, оның өтелу мерзімі соғұрлым ұзақ болады. Демек, инвестициялардың қайтарылу мерзімі ұзарып, қаржылық тиімділік төмендейді.
Дәлел ретінде IKS Media сарапшысы ДӨО құрылысы жобасының негізгі параметрлерін ескере отырып, инвестициялық жоба тиімділігі параметрлерінің өзгеруін келтірді.
Дереккөз: IKS Media
Болашақ деректерді өңдеу орталығыңыздағы серверлік бағаналар саны артқан сайын, сіз бір бағанаға шаққандағы инвестиция көлемін қысқартып қана қоймай, көбірек түсімге де (ай сайын орта есеппен 25%-ға артық) рассчитывать ете аласыз. Бұл ретте жобаның өзін-өзі ақтау мерзімі де бірнеше жылға қысқарады.
Әрине, инвесторға осындай тартымды қаржылық көрсеткіштерді ұсына отырып, бұл шарттардың ДӨО-ңыз барлық заманауи істен шығуға төзімділік талаптарына (істен шығуға төзімділік деңгейі кемінде Tier III болуы тиіс), сондай-ақ тығыздығы жоғары серверлік бағаналар (5кВт және одан жоғары) пайдаланылған жағдайда ғана орындалатынын естен шығармау керек. Сондықтан жоғарыда аталған барлық өлшемшарттарды бір кешенді өлшемшарт түрінде оңай тұжырымдауға болады:
Tier III деңгейіндегі істен шығуға төзімділігі бар, тығыздығы жоғары бағаналар саны көп, ірі әрі энергия тиімді ДӨО-ларды салу тиімдірек.
Болашақ ДӨО иесі қандай қорытынды жасай алады? Бұлттық провайдерлер қызметтерінің өзіндік құнын төмендетудің негізгі жолдарының бірі — өз ДӨО-ларының энергия тиімділігін арттыру. Энергия тиімділігін арттыру — тығыздығы жоғары, өнімділігі жоғары ІТ-жабдықпен толық жасақталған серверлік бағаналарды пайдалану деген сөз. Әдетте, ІТ-бағаналардың тығыздығын бірнеше шағын дата-орталыққа қарағанда бір ірі дата-орталықта едәуір жоғары деңгейде арттыруға болады.
Энергия тиімділігі туралы айтқанда, кейінгі операциялық шығындарды да ескермеуге болмайды. Әсіресе электр энергиясына жұмсалатын шығындарды.
Ресейде әлі де CAPEX бір бағанаға шақтап есептелсе, әлемде CAPEX қазірдің өзінде киловатқа немесе мегаватқа шақтап есептеледі.
Осы жерде орынды сұрақ туындайды: "CAPEX пен OPEX арақатынасындағы алтын орта қай жерде? Болашақ иесі коммерциялық ДӨО-да өз серверлерін тығыздығы жоғары бағаналарға орналастыруға келісетін клиенттердің жеткілікті санын таба алатынын қалай білуге болады?"
Әрине, бұл сұрақтың біржақты жауабы болуы мүмкін емес. Кез келген бизнестегі табыс пен стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу маркетингтен бастап қаржыға дейін, логистикадан бастап сыртқы серіктестер мен жеткізушілерге дейін өзара әрекеттесетін әртүрлі бизнес-бөлімшелерінің тиімді әрі нәтижелі жұмысына байланысты.
Vicom Plus компаниясының деректерді өңдеу орталықтарына арналған инженерлік инфрақұрылымдарды салу саласындағы көпжылдық тәжірибесі коммерциялық ДӨО-лардың болашақ иелеріне дұрыс стратегиялық шешімдер қабылдауға айтарлықтай көмектеседі.
Бұған қазақстандық шынайылыққа да, ДӨО-ларды жобалау мен салудың әлемдік тәжірибесіне де негізделген консультациялық қызметтердің нақты әдістемесін әзірлегеніміздің арқасында қол жеткізілді.