КІРІСПЕ

Жобаңыздың — деректерді өңдеу орталығының (ДӨО) — құрылысына инвестиция салуды шешкен инвесторды елестетіп көрейік.
Бұл салада жаңадан бастаған адам ретінде ол жұмбақ тәрізді естілетін бірқатар терминге кезігеді: Redundancy, Scalability, Agility, Sustainability. Инвестор іштей бұл терминдердің ДӨО-ларға қойылатын негізгі қағидаттар мен талаптарды түсінудің кілті екенін ұғады. Сондықтан ол сізден олардың мағынасын толығырақ түсіндіруді сұрайды.Бір нәрсенің мәнін тереңірек түсіну және ұғыну үшін ақпаратты құрғақ фактілер жиынтығы ретінде емес, мазмұнды әрі жанды оқиға ретінде елестету пайдалы. Мұндай оқиға спиральға ұқсайды: оның әрбір иірімі алдыңғысын жай ғана қайталамай, түсінікті кеңейтіп, тереңдете отырып, оған жаңа нәрсе қосады. ДӨО-лардың істен шығуға төзімділік тұжырымдамаларының даму мәнмәтінінде бұл — эволюцияның әртүрлі кезеңдері арқылы жетелейтін спираль тәрізді тарих: резервтеудің бастапқы идеяларынан бастап, масштабталу, икемділік және, ақырында, орнықтылық секілді күрделірек ұғымдарға дейін. Осы тарихтың әрбір кезеңі ішкі және сыртқы сын-қатерлерге төзімді ДӨО-ны қалай құруға болатынын түсінудің жаңа қырларын ашады.
ДӨО саласындағы істен шығуға төзімділік ұғымының эволюциясы «ядродан» «периферияға» қарай қозғалысты еске салады. Егер бастапқыда назар ішкі тетіктер мен жүйелерге аударылса, уақыт өте келе нақты орнықтылық әлдеқайда кешенді тәсілді қажет ететіні түсінікті болды.

REDUNDANCY

Redundancy (Резервтеу) сияқты алғашқы тұжырымдамалар ДӨО-ның ішкі жүйелеріне бағытталды. Негізгі мақсат — негізгі жабдықтың резерві болуы және оның іркіліссіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету.

Redundancy (Резервтеу) термині ДӨО-да қосалқы элементтер жүйесі болуы керектігін білдіреді. Бұл не үшін маңызды? Жабдықтардың бірі істен шықты деп елестетіп көріңіз. Егер резервтеу болмаса, бүкіл ДӨО тоқтап қалуы мүмкін. Ал резервтеу жүйесі болған жағдайда ДӨО жұмысы іркіліссіз жалғасады.

Тоқсаныншы жылдардың соңы мен екі мыңыншы жылдардың басында ДӨО құру кезіндегі басты міндет дәл Redundancy қамтамасыз ету болды. Цифрландыру енді ғана қарқын алып келе жатқан кезеңде негізгі жабдық істен шыққан жағдайда жұмыстың үздіксіздігін қамтамасыз ету үшін резервтік жүйелер мен жабдықтардың болуы аса маңызды еді.

SCALABILITY

Екі мыңыншы жылдардың соңына қарай әлем жаңа мәселеге тап болды. ДӨО-лардың қуаты тез арта бастады, бұл резервтердің де жылдам таусыла бастағанын білдірді. Дәл осы кезде Scalability (ауқымдылық) тұжырымдамасы алдыңғы орынға шықты. Бұл ДӨО менеджерлері өсіп келе жатқан талаптарға бейімделудің резервтеудің болуы сияқты маңызды екенін түсінген кезең еді.

Scalability (ауқымдылық) дегеніміз, мысалы, бүгін сізде 100 клиент болса, ертең олардың саны 1000-ға жетуі мүмкін дегенді білдіреді. Ауқымдылық ДӨО-ның қажеттілікке қарай оңай «ұлғая» немесе «кішірейе» алатынын білдіреді. Бұл нарықтағы өзгерістерге жедел ден қою және қызметтердің жоғары сапасын қамтамасыз ету үшін маңызды.

Қуаттың артуы және деректерді өңдеуге қойылатын талаптардың күшеюі жағдайында Scalability (ауқымдылық) мәселелері негізгі мәнге ие болды. ДӨО-лар қажеттілігіне қарай бейімделіп, кеңейіп және тарылып отыруы тиіс еді.

Scalability тұжырымдамасын, көпшіліктің таңданысына орай, ДӨО иелері немесе әлемде беделге ие өзге де сарапшылар емес, инженерлік инфрақұрылымдарға арналған жабдық өндірушілері ілгерілеткені қызықты. Олар масштабтау шешімдерін Lego конструкторымен салыстырды. Бұл тәсілдің мәні түсінікті: Lego бөлшектері әмбебап, бір-бірімен оңай үйлеседі және құрастыру үшін шексіз мүмкіндіктер ұсынады. Өндірушілер осындай модульдік жүйені пайдалана отырып, стандартты ДӨО-ны ойын конструкторын жинағандай оңай салуға болады деп мәлімдеді.

Алайда екінші онжылдықтың соңына қарай бұл тәсіл сынға ұшырады. Бастапқы идея барлық ДӨО серверлерді орналастырудың бірдей стандартына, көбінесе 1U немесе 2U стандартына сәйкес жұмыс істейді дегенге негізделді. Алайда шындық мұндай кешендерді біріздендіру мүмкін емес екенін көрсетті: әрбір ДӨО-ның орналасқан жеріне, тапсырыс берушінің талаптарына, жабдықтың ерекшеліктеріне, қолданылатын технологияларға және басқа да көптеген факторларға байланысты өзіндік ерекшеліктері бар.

ДӨО-ны «Lego текшелерінен» құрастыруға болады, бірақ әр жолы әртүрлі нәтиже шығады.

AGILITY

Екінші онжылдықтың басында ДӨО-ның әмбебап тұжырымдамасын іздеу жалғасты. Бұл жолы ДӨО тұжырымдамасының әмбебаптығын толық көрсететін жаңа идея — Agility (икемділік) ұсынылды.

💡 Agility (икемділік) — икемділік пен бейімделуге үндейтін тұжырымдама. Ол тек масштабтау мүмкіндігін ғана емес, жабдықтың әртүрлі типтеріне бейімделуге дайын болуды да көздейді.

1U немесе 2U сияқты стандартты серверлерді ДӨО-лардың көпшілігіне оңай біріктіруге болады.  Алайда ДӨО-ның инженерлік инфрақұрылымы салқындату ерекшеліктері бар жабдықты орналастыруға дайын болуы тиіс. Олардың қатарына ауа қабылдау және шығару сызбалары бірегей құрылғылар немесе стандартты емес тіреулерге арналған жабдық кіруі мүмкін. 

Agility тұжырымдамасы жабдыққа қойылатын талаптардағы кез келген өзгеріске тез әрі тиімді бейімделе алатын деректер орталықтарын құру қажеттігіне назар аударады, өйткені технологиялар өте жылдам өзгеруде.

Егер ДӨО әмбебап бола алмаса, онда ол әртүрлі форматтағы жабдықты (стандартты серверлерді, габариті үлкен серверлерді, салқындату бағыты стандартты емес серверлерді) тиімді басқаруды қамтамасыз ететіндей дәрежеде икемді болуы тиіс.

SUSTAINABILITY

Алайда Agility тұжырымдамасы да кемелдіктен алыс болды. Ол ДӨО-ның әртүрлі сыртқы сын-қатерлер мен факторларға бейімделуін көздемеді. Бұл факторларға экологиялық тұрақтылық, энергетикалық тиімділік, әлеуметтік жауапкершілік, экономикалық өміршеңдік, тіпті ДӨО орналасқан өңірдің саяси тұрақтылығы жатады.

Sustainability мәні ДӨО-ның қоршаған орта мен қоғамға теріс әсерін барынша азайта отырып, оның тиімді жұмыс істеуін қамтамасыз етуде жатыр. Бұл тек «жасыл» технологияларды пайдалануды ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік жауапкершілікті қамтамасыз етуді, жергілікті қоғамдастықтың мүдделерін ескеруді және ұзақ мерзімді экономикалық тұрақтылыққа кепілдік беретін стратегиялық жоспарлауды білдіреді.

💡 Sustainability — бұл тұрақты даму

Covid-19 пандемиясынан кейін әлемнің бір орында тұрмайтыны және ДӨО-лар жаһандық дағдарыстарға, климаттың өзгеруіне немесе әлеуметтік-экономикалық күйзелістерге қарамастан, кез келген күтпеген өзгерістерге дайын болуы тиіс екені айқын болды. Sustainability жай ғана сәнді сөз емес, заманауи ДӨО-ны басқару стратегиясының ажырамас бөлігіне айналды.

Тұрақтылықты тек техникалық резервтеу немесе жабдықтың сенімділігі тұрғысынан қарастыруға болмайды. Sustainability ұғымын түсіну ресурстар мен жабдықтың техникалық жай-күйін немесе жаңа технологияларды пайдалану мәселесін қарапайым есепке алудан әлдеқайда кең. Бұл — ДӨО-ның қоршаған ортаға әсерін, оның әлеуметтік рөлін және қоғамға қосатын үлесін, сондай-ақ ұзақ мерзімді экономикалық перспективаларын ескеретін жаһандық көзқарас. 

Тұрақтылық — экологиялық мәселелерден бастап экономикалық аспектілерге дейінгі операциялардың барлық қырын ескеретін, сонымен бірге болашақта оның үздіксіз әрі тиімді жұмыс істеуіне кепілдік беретін стратегиялық жоспарлау.

Ұлы орыс жазушысы Антон Чеховтің классикалық сөздерін еркін түсіндіруге жол берсек, ДӨО туралы былай деуге болады:

💡 «ДӨО-да бәрі де істен шығуға төзімді болуы керек: ішкі жағынан да, сыртқы жағынан да»

Бұл ішкі жүйелер мен тетіктердің ғана емес, экологиялық, экономикалық немесе әлеуметтік өзгерістер сияқты сыртқы факторларға төзімділіктің де маңызын көрсетеді. Осындай кешенді тәсіл ғана деректерді өңдеу орталығының тиімділігіне және ұзақ уақыт жұмыс істеуіне кепілдік бере алады.